Logistics xanh: Xu hướng phát triển bền vững cho doanh nghiệp

1. Logistics xanh là gì?

Logistics xanh được hiểu là việc áp dụng đồng bộ các giải pháp thân thiện với môi trường từ khâu hoạch định chiến lược, lưu kho, vận chuyển cho đến xử lý cuối vòng đời sản phẩm, với mục tiêu kép: giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực đến hệ sinh thái (như khí thải, rác thải, tiếng ồn) và tối ưu hóa hiệu suất sử dụng năng lượng, tài nguyên.

Một hệ thống logistics xanh toàn diện bao gồm 5 thành phần chính:

• Vận tải xanh: tập trung vào việc sử dụng phương tiện nhiên liệu sạch và tối ưu lộ trình để giảm khí thải.
• Kho bãi xanh: được thiết kế theo tiêu chuẩn tiết kiệm năng lượng, sử dụng điện tái tạo từ năng lượng mặt trời và quản lý rác thải hiệu quả.
• Bao bì xanh: ưu tiên vật liệu tái chế, phân hủy sinh học và thiết kế tối giản nhằm giảm lượng rác thải sau tiêu dùng.
• Logistics ngược: bao gồm quy trình thu hồi, tái chế sản phẩm và bao bì sau tiêu dùng, giúp tạo ra một vòng tuần hoàn khép kín và tận dụng tối đa giá trị của nguyên vật liệu.
• Dữ liệu xanh: ứng dụng công nghệ số để giảm giấy tờ và lãng phí tài nguyên trong quản lý, đồng thời tăng cường khả năng theo dõi và tối ưu hóa các hoạt động logistics theo thời gian thực.

2. Thực trạng logistics xanh tại Việt Nam hiện nay

Trước cam kết mạnh mẽ của Chính phủ về mục tiêu Net Zero vào năm 2050 và áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, chuyển đổi xanh đã trở thành con đường độc đạo cho mọi ngành kinh tế. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp vừa và nhỏ, vẫn gặp khó khăn trong việc ứng dụng logistics xanh do một số rào cản hiện hữu.

1 - Về thông tin: Chuyển đổi xanh là một chiến lược quy mô lớn, đòi hỏi sự am hiểu về hành lang pháp lý và các tiêu chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn mơ hồ về khái niệm này, chưa thấy rõ được lợi ích kinh tế của mô hình kinh tế tuần hoàn.

2 - Về nguồn lực:

• Nhân sự: Đội ngũ nhân lực Logistics tại Việt Nam còn thiếu hụt nhân sự chất lượng cao, thiếu tư duy hệ thống và kỹ năng quản lý chuỗi cung ứng xanh.
• Tài chính: Việc đầu tư phương tiện mới, tối ưu kho bãi thường làm giảm lợi nhuận trong ngắn hạn, khiến các chủ doanh nghiệp ngần ngại xuống tiền.

3 - Về cơ sở hạ tầng: Hạ tầng giao thông tại Việt Nam chưa theo kịp với yêu cầu phát triển logistics xanh, làm ảnh hưởng đến chất lượng vận chuyển cũng như ảnh hưởng đến hoạt động xanh hóa động vận tải đường bộ. Bên cạnh đó, số lượng kho bãi đạt chuẩn, nằm gần các đầu mối giao thông chính (cảng biển, sân bay) còn hạn chế, gây khó khăn cho việc gom hàng và phân phối chặng cuối.

3. Tại sao doanh nghiệp nên quan tâm tới xu hướng logistics xanh?

Dù còn nhiều thách thức, logistics xanh vẫn là hướng đi đúng đắn và mang lại nhiều giá trị thiết thực cho doanh nghiệp. Việc chuyển đổi xanh không chỉ đáp ứng yêu cầu về trách nhiệm môi trường mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp.

3.1. Giảm chi phí vận hành dài hạn

Khi tối ưu tuyến giao hàng bằng công nghệ định tuyến thông minh, doanh nghiệp không chỉ giảm quãng đường di chuyển mà còn tiết kiệm được chi phí nhiên liệu và bảo dưỡng phương tiện. 

Việc cải thiện quy trình xác thực và đóng gói giúp giảm thiểu tỷ lệ hoàn đơn, qua đó tiết kiệm chi phí vận chuyển hai chiều và loại bỏ lãng phí từ những chuyến xe không cần thiết. Khi kho bãi được tối ưu hóa bằng hệ thống tự động, doanh nghiệp sẽ tiết kiệm được chi phí điện năng và nhân công, hạn chế tối đa thiệt hại tài chính do hàng hóa hư hỏng.

3.2. Nâng cao hình ảnh thương hiệu

Việc chủ động áp dụng các giải pháp xanh như sử dụng xe điện hay bao bì tái chế giúp doanh nghiệp xây dựng hình ảnh thương hiệu có trách nhiệm, từ đó dễ dàng chinh phục nhóm khách hàng trẻ ưu tiên tiêu dùng bền vững.

Khi doanh nghiệp tuân thủ các quy chuẩn khắt khe về ESG, cơ hội hợp tác với các tập đoàn đa quốc gia sẽ rộng mở, tạo điều kiện thâm nhập vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Sự minh bạch trong báo cáo giảm phát thải sẽ gia tăng độ tin cậy với đối tác, tạo nên lợi thế cạnh tranh khác biệt so với đối thủ trên thị trường.

3.3. Tăng hiệu quả chuỗi cung ứng

Công nghệ theo dõi hàng hóa theo thời gian thực sẽ giúp doanh nghiệp kiểm soát dòng hàng lưu thông ổn định, từ đó nâng cao khả năng dự báo nhu cầu và giảm thiểu các điểm nghẽn. 

Việc chuẩn hóa quy trình vận hành với hệ thống cảnh báo tự động sẽ giảm thiểu gián đoạn do sai sót của con người, giúp doanh nghiệp phản ứng kịp thời trước mọi biến động. Một mô hình logistics xanh tiêu chuẩn còn giúp doanh nghiệp dễ dàng mở rộng quy mô sang các khu vực mới mà không tốn kém quá nhiều nguồn lực để tái thiết lập hệ thống.

3.4. Cải thiện trải nghiệm khách hàng

Hệ thống định tuyến và quản lý kho hiệu quả đảm bảo cam kết giao hàng đúng hẹn, giúp khách hàng chủ động sắp xếp thời gian và gia tăng sự hài lòng đối với dịch vụ. Việc cung cấp thông tin truy xuất nguồn gốc minh bạch từ khâu đặt đến khâu giao giúp khách hàng yên tâm, từ đó giảm thiểu các thắc mắc và khiếu nại không đáng có cho bộ phận chăm sóc khách hàng. 

Quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt đảm bảo hàng hóa đến tay người nhận nguyên vẹn, giảm thiểu tình trạng hư hỏng hoặc thất lạc, góp phần trực tiếp nâng cao tỷ lệ giữ chân khách hàng trung thành.

4. Các xu hướng & giải pháp xanh hoá hoạt động logistics tại Việt Nam

Để chuyển đổi sang logistics xanh, doanh nghiệp có thể áp dụng nhiều giải pháp cụ thể tùy thuộc vào quy mô, ngành hàng và nguồn lực sẵn có. Dưới đây là những xu hướng và giải pháp đang được ứng dụng hiệu quả trên thị trường.

4.1. Chuyển đổi phương tiện vận tải xanh

Việc thay thế các phương tiện động cơ đốt trong sang xe điện, xe hybrid đang trở thành xu hướng tất yếu, đặc biệt trong khâu giao hàng chặng cuối tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM. Ngoài lợi ích giảm phát thải trực tiếp, xe điện giúp doanh nghiệp giải quyết bài toán biến động giá nhiên liệu hóa thạch và chủ động trước các quy định hạn chế phương tiện phát thải trong tương lai gần. Về mặt kinh tế dài hạn, chi phí vận hành và bảo dưỡng của xe điện thấp hơn đáng kể so với xe xăng dầu, giúp tối ưu hóa lợi nhuận.

Bên cạnh việc đầu tư phương tiện mới, doanh nghiệp cũng nên chú trọng đào tạo kỹ năng lái xe tiết kiệm nhiên liệu cho tài xế và bảo dưỡng định kỳ để duy trì hiệu suất phương tiện ở mức cao nhất.

4.2. Tối ưu hóa đường đi bằng công nghệ

Ứng dụng AI và Big Data giúp tìm ra lộ trình ngắn nhất và phương án ghép đơn thông minh. Công nghệ này phân tích hàng loạt biến số như mật độ giao thông, tải trọng xe và khung giờ giao hàng để đưa ra quyết định tối ưu. Giải pháp này giúp tránh lãng phí tiền xăng khi xe chạy về mà không có hàng, giúp xe chạy êm hơn, bền hơn và đỡ tốn tiền sửa chữa, bảo dưỡng liên tục.

Nhiều doanh nghiệp tiên phong còn áp dụng mô hình định tuyến động, cho phép điều chỉnh lộ trình theo thời gian thực dựa trên tình hình giao thông thực tế hoặc các yêu cầu phát sinh, qua đó nâng cao tính linh hoạt và chất lượng dịch vụ.

4.3. Ứng dụng kho vận thông minh

Các kho vận hiện đại sử dụng robot tự vận hành (AGV), băng chuyền tự động và hệ thống quản lý kho (WMS) để chuẩn hóa quy trình xuất nhập. Việc này mang lại hiệu quả kép: giảm ngay hóa đơn tiền điện hàng tháng và bảo quản hàng hóa tốt hơn nhờ hệ thống kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm tự động. Hàng hóa được bảo quản trong điều kiện lý tưởng sẽ giảm thiểu tỷ lệ hư hỏng, lãng phí.

Xu hướng xây dựng kho theo tiêu chuẩn xanh với vật liệu thân thiện môi trường, hệ thống thu gom nước mưa đang được các nhà phát triển bất động sản công nghiệp ưu tiên nhằm đáp ứng yêu cầu khắt khe của các chuỗi cung ứng toàn cầu.

4.4. Tối ưu logistics ngược

Logistics ngược đang được các doanh nghiệp thương mại điện tử đặc biệt quan tâm. Quy trình này bao gồm việc thiết kế bao bì từ vật liệu phân hủy sinh học, tối giản hóa đóng gói và thiết lập cơ chế thu hồi để tái sử dụng. Thay vì sử dụng nhựa dùng một lần, việc chuyển đổi sang bao bì xanh giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mua vật tư mới và giảm gánh nặng phí xử lý rác thải công nghiệp và gắn kết người tiêu dùng vào chuỗi giá trị xanh.

Ngoài ra, việc xây dựng quy trình xử lý hàng trả về hiệu quả giúp doanh nghiệp thu hồi giá trị từ sản phẩm lỗi hoặc không bán được thông qua tái chế, tái sản xuất hoặc bán thanh lý, thay vì phải tiêu hủy hoàn toàn và gây lãng phí tài nguyên.

>>> Tìm hiểu chi tiết: Logistics ngược là gì? Giải pháp thu hồi hàng hiệu quả

5. Giải pháp logistics chuyên nghiệp GHTK – Đồng hành cùng doanh nghiệp trong chuyển đổi xanh

GHTK cung cấp các giải pháp kho vận thông minh giúp doanh nghiệp triển khai mô hình kho vận bền vững, phù hợp với xu hướng logistics xanh tại Việt Nam. Với hệ thống kho hiện đại trên toàn quốc, GHTK áp dụng công nghệ và quy trình tiên tiến để tối ưu hóa hoạt động lưu trữ - xuất kho, giảm thiểu tác động môi trường, từ đó giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả và bền vững hơn.

• Tổ chức luồng hàng hóa thông minh: Thiết kế giao diện nhập, lưu, xuất liền mạch, tối ưu hóa dòng chảy theo đặc tính hàng hóa, thứ tự ưu tiên và lịch giao, giúp giảm thiểu di chuyển lãng phí. Hệ thống quản lý kho WMS của GHTK cho phép doanh nghiệp theo dõi vị trí hàng hóa theo thời gian thực, đảm bảo quy trình xuất nhập kho chính xác và nhanh chóng.
• Tăng tốc độ quay vòng kho: Sử dụng dữ liệu để tổ chức xuất kho nhanh, chính xác với đúng SKU và đúng hạn dùng, giúp giảm thời gian lưu kho, tối ưu dòng tiền và giảm thiểu rủi ro hàng tồn, hàng hỏng, một yếu tố lãng phí tài nguyên. Việc giảm lượng hàng tồn kho lâu ngày không chỉ tiết kiệm chi phí lưu trữ mà còn giảm thiểu tác động môi trường từ việc bảo quản và xử lý hàng hỏng.
• Phối hợp nhịp nhàng với vận chuyển: Hệ thống kho của GHTK được kết nối trực tiếp với mạng lưới vận chuyển, cho phép hàng hóa được xuất kho và bàn giao cho tài xế một cách liền mạch, giảm thời gian chờ đợi và tăng hiệu suất giao hàng.
• Chủ động dự báo và phân luồng: Sử dụng dữ liệu lớn để dự báo nhu cầu, cho phép điều phối hàng hóa linh hoạt theo khu vực hoặc chiến dịch bán hàng, tránh tồn kho thừa và vận chuyển không cần thiết. Khả năng dự báo chính xác giúp doanh nghiệp sắp xếp hàng hóa gần với nơi có nhu cầu cao, rút ngắn quãng đường vận chuyển và giảm chi phí logistics tổng thể.

Logistics xanh không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là lợi thế cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường ngày càng chú trọng đến trách nhiệm môi trường. Việc áp dụng các giải pháp xanh từ vận tải, kho bãi đến bao bì và logistics ngược giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận hành, nâng cao hình ảnh thương hiệu và tối ưu hóa hiệu quả chuỗi cung ứng.

Hãy liên hệ ngay với GHTK để nhận tư vấn giải pháp kho vận tối ưu và bền vững cho doanh nghiệp của bạn!